Танилцуулга, туршлага
Би Монголд төрж өссөн тархвар судлаач, нээлттэй эхийн R хөгжүүлэгч бөгөөд одоо Канадын Бритиш Колумби мужийн Виктория хотод Island Health-ийн PHASE багт ахлах тархвар судлаачаар ажиллаж байна. Улаанбаатарт анагаах ухаанаар суралцсанаас хойш Фулбрайтын тэтгэлгээр нийгмийн эрүүл мэндийн магистр (MPH), тархвар судлалаар докторын (PhD) зэрэг хамгаалж, Монголд дэгдэлтийн хариу арга хэмжээг удирдаж, Канадын талбарын тархвар судлалын хөтөлбөрт (CFEP) хамрагдсан.
- Нийгмийн эрүүл мэндийн удирдлага. Монголд COVID-19-ийн анхны томоохон дэгдэлтийн үеэр долоон хэлтэс, 300 орчим ажилтныг удирдсан.
- Хэрэглээний хэрэгсэл. CRAN-д нийтлэгдсэн хоёр R багц бүтээсэн: mongolstats нь судлаачдыг Монголын албан ёсны статистиктай холбож, mongolmaps нь Монгол Улс, Улаанбаатар хотыг нээлттэй бүх засаг захиргааны түвшинд газрын зурагт буулгадаг.
- Сургалт, судалгаа. Applied Epi байгууллагаар дамжуулан олон улсын тархвар судлаачдыг сургаж, байгаль орчны эрүүл мэнд, халдварт өвчний чиглэлээр судалгааны өгүүллүүд хэвлүүлсэн.
Мэргэжлийн замнал
- Виктория хот дахь PHASE багийн ахлах тархвар судлаачаар уур амьсгал, байгаль орчны эрүүл мэндэд төвлөрөн ажиллахын зэрэгцээ бүс нутгийн хэмжээнд тандалт, хүн амын эрүүл мэндийн үнэлгээ, дэгдэлтийн судалгаа, онцгой байдлын хариу арга хэмжээг дэмждэг.
- PHASE багийн тархвар судлаач, шинжээчдэд дахин давтагдах R ажлын урсгал, орон зайн болон хугацааны цувааны шинжилгээ, өгөгдлийн дүрслэлээр техникийн зөвлөгөө өгч, шинжилгээний ажлыг манлайлдаг.
- Өртөлтийн шинжлэх ухааныг хүн амын эрүүл мэндийн тандалттай холбож, цаг агаарын эрс тэс үзэгдэл, байгаль орчны хариу арга хэмжээнд зориулсан уур амьсгал, байгаль орчны эрүүл мэндийн үнэлгээг хөгжүүлж байна.
- Interior Health-ийн бүс нутагт халдварт өвчний дэгдэлтийг судалж, тандалт хийсэн; үүнд тархвар судлалын тайланг автоматжуулсан улаанбурхны дэгдэлтийн хариу арга хэмжээ багтана.
- R/Quarto ашиглан тэмбүүгийн тандалтын интерактив хяналтын самбар зохиож нэвтрүүлсэн; туршилтын үнэлгээгээр ерөнхий сэтгэгдэл 5.0/5, хэрэгцээт байдал 4.9/5 оноо авсан. CCDR сэтгүүлд илгээсэн өгүүлэл хянагдаж байна.
- БЗДХ-ын тандалтад зориулж олон эх сурвалжтай ETL дамжлага, хувийн мэдээллийг хамгаалсан шинжилгээний хяналтын самбар бүтээж, тусдаа лабораторийн өгөгдлийн урсгалуудыг нэгдсэн хяналтын хэрэгсэлд нэгтгэсэн.
- Орон зайн халуун цэгийн шинжилгээ, эрүүл мэндийн захиргааны өгөгдөл ашиглан Interior Health-ийн цаг агаарын эрс тэс үзэгдлийн хариу арга хэмжээнд зориулсан халуун, хүйтний эмзэг байдлын индексүүдийг боловсруулсан.
- Ээлжийн жижүүр тархвар судлаачаар ажиллаж, долоо хоног бүр хэвийн бус өөрчлөлт илрүүлэх шинжилгээ хийж, бүс нутгийн эрүүл мэндийн ахлах эмч нарт (Medical Health Officer) зөвлөгөө өгсөн.
- Канад, Камбож, Казахстан, Руанда зэрэг олон орны хэрэглээний тархвар судлаачдад R-ын анхан болон ахисан түвшний (статистик, GIS) сургалт заасан.
- Ур чадвар, хэлний мэдлэг харилцан адилгүй суралцагчдад тохируулан ганцаарчилсан техникийн зөвлөгөө өгсөн.
- Дэлхий даяар олон мянган мэргэжилтний ашигладаг Epidemiologist R Handbook-ийн гол хувь нэмэр оруулагч, монгол хэлний орчуулагч.
Өмнөх туршлага · 2009–2024
- Үнэ төлбөргүй, нээлттэй эхийн талбарын тархвар судлалын гарын авлагад зориулж олон улсын мэргэжилтнүүдээс (MSF болон эрдэм шинжилгээний байгууллагуудын төлөөлөл) бүрдсэн зохиогчдын багийг сонгон бүрдүүлж, ажилд чиглүүлсэн.
- Олон оронд тархсан багуудын редакцийн ажлын урсгал, зохиогчийн гэрээ, үе шатны явцыг удирдаж, эхний хөгжүүлэлтийн шатыг хугацаанд нь дуусгаж хүлээлгэн өгсөн.
- Монгол дахь Дэлхийн сангийн ХДХВ, сүрьеэгийн буцалтгүй тусламжийн өргөтгөсөн үнэлгээг (Enhanced Portfolio Review) удирдаж, эхлэлийн ярилцлага, хээрийн мэдээлэл цуглуулалт, үр дүнг оролцогч талуудад танилцуулах ажлыг зохион байгуулсан.
- ХДХВ, сүрьеэгийн улсын үнэлгээний эцсийн тайлан, хураангуйг бичиж, Дэлхийн сангийн хөрөнгө оруулалтын стратегид мэдээлэл болгосон.
- Номхон далайн баруун бүсийн ДЭМБ-ын гишүүн орнуудад COVID-19-ийн загварчлалын стратеги, ийлдэс-тархвар судлалын судалгааны техникийн зохицуулалт хийсэн.
- Филиппин, Малайзын Эрүүл мэндийн яамдад техникийн шууд зөвлөгөө өгч, нотолгоонд суурилсан цар тахлын хариу арга хэмжээнд хувь нэмэр оруулсан.
- ДЭМБ-ын UNITY ийлдэс судлалын тархалтын судалгааны шинжилгээний төлөвлөгөө боловсруулж, протоколын хэрэгжилтийг дэмжсэн; үр дүн нь Lancet Regional Health сэтгүүлд нийтлэгдсэн.
- Халдварт өвчин судлалын үндэсний төвд Монголын анхны бүтэн геномын дараалал тогтоох лабораторийг байгуулах ажлыг зохицуулсан.
- Монголд COVID-19-ийн анхны томоохон дэгдэлтийн үеэр (2021 оны 1–5-р сар) дэд захирлын үүрэг гүйцэтгэгчээр долоон хэлтэс, ~300 ажилтныг удирдаж, дархлаажуулалт, тандалт, лабораторийн үйл ажиллагааг хариуцсан.
- COVID-19-ийн өдөр тутмын мэдээллийн үеэр 70 гаруй удаа телевизээр гарч, 30 гаруй ярилцлага өгч, тархвар судлалын нотолгоог олон нийтэд ойлгомжтой тайлбарласан.
- Үндэсний хавьтлын мэдэгдлийн системийг (Exposure Notification) нэвтрүүлэхийн тулд Google, Apple компаниудтай өгөгдөл солилцох гэрээ хэлэлцэн байгуулсан.
- Монгол орон даяарх сүрьеэгийн кабинетуудад газар дээр нь үнэлгээ хийж, нөөцийн хуваарилалтын талаар кабинет бүрт тохирсон зөвлөмж гаргасан.
- Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлын өртөлтийн орон зай-цаг хугацааны өгөгдлийг кейс-кроссовер загвар, машин сургалт (Random Forest, GAM), тархмал хоцролттой загваруудаар шинжилж, хэд хэдэн өгүүлэл хэвлүүлсэн.
- Монгол дахь байгаль орчин, амьсгалын замын эрүүл мэндийн чиглэлээр NIH/NIEHS-ийн ~2 сая ам.долларын судалгааны төсөлд оролцож, хээрийн ажил, статистик шинжилгээ, явцын тайланг дэмжсэн.
- Тархвар судлал, биостатистикийн магистр, докторын түвшний 7 хичээлд багшилж, танхимын болон цахим хэлбэрээр 120 гаруй оюутанд туслалцаа үзүүлсэн.
- Үндэсний FETP хөтөлбөрийн зохицуулалтыг дэмжиж, 12 талбарын тархвар судлаач бэлтгэхэд хувь нэмэр оруулсан.
- Хөтөлбөрийн 4 мэдээллийн товхимол гаргаж, ДЭМБ-ын Суурин төлөөлөгчийн газрын жилийн тайланд хувь нэмэр оруулсан.
Боловсрол
Ур чадвар
Хэлний мэдлэг
Сонгомол бүтээлүүд
Lancet Regional Health: Western Pacific, Environment International, JESEE, WPSAR зэрэг сэтгүүлд хянан магадлагдсан 12 өгүүлэл хэвлүүлсэн. Судалгаа маань агаарын бохирдлын тархвар судлал, COVID-19-ийн ийлдэс судлалын тархалт, сүрьеэгийн тандалт, амьсгалын замын эрүүл мэндийг хамардаг. Өгүүллүүд англи хэлээр хэвлэгдсэн.
- Predicting ambient PM2.5 concentrations in Ulaanbaatar, Mongolia with machine learning approaches
Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology
- SARS-CoV-2 seroepidemiology in Mongolia, 2020–2021: a longitudinal national study
The Lancet Regional Health – Western Pacific
- Respiratory health, pulmonary function and local engagement in urban communities near oil development
Environmental Research